The Deadly Mantis ****1/2

Regie: Nathan Juran (1958)

De vorige twee films uit die Universal Sci-fi classics box waren nog redelijk ingetogen, maar dit was een schoolvoorbeeld van een hysterische sci-fi waarvan ik nog steeds niet weet of alles nu serieus bedoeld was of niet. Dat maakt echter niets uit, want het is smikkelen en smullen geblazen. Het verhaal is typisch: een uit de kluiten gewassen sprinkhaan komt de boel op stelten zetten, een hele serie wetenschappers is in een paar dagen met de meest geavanceerde apparatuur niet in staat om te achterhalen wat voor beest het is, waarna onze koene held (die van de zijkant akelig veel leek op Richard Gere) met enkel behulp van een loep binnen een paar minuten het raadsel ontrafeld heeft. Geholpen door zijn lieftallige assistente (die akelig veel leek op Jane Wyman) die verder geen enkele functie heeft als het vullen van het scherm met vrouwelijk schoon probeert hij de wereld te redden. Gevuld met de meest ongeloofwaardige situaties, de meest ridicule dialogen, merkwaardige gezichtsuitdrukkingen, een volstrekt overbodig en ongeloofwaardig liefdesplotje wat niet meer dan twee scènes besloeg en bovendien voor meer dan een kwart bestaande uit stock footage is dit campy troep die het beste werk van Ed Wood rivaliseert.

The Giant Behemoth **

Regie: Eugene Lourie (1958)

In wezen gewoon een inferieure variant van ‘The Beast from 20,000 Fathoms’, die ook geregisseerd is door Lourie maar die speciale effecten kent van Ray Harryhausen, die hier niet aan meewerkte. Dat is echter niet het grootste probleem, want dat is dat de film maar niet op gang wil komen: het eerste uur worden we getrakteerd op louter pratende hoofden en dat is niet precies wat ik wil in mijn 50’s sci-fi schlock. Gaap.

Queen of Outer Space ***1/2

Regie: Edward Bernds (1958)

Hemeltjelief, wat een feestje was dit! Snijd Siodmak’s beruchte campfilm ‘Cobra Woman’ in kleine reepjes, laat tien minuten een buitenaardse marinade intrekken en roerbak het samen met ‘Cat-Women of the Moon’ op hoog vuur en je hebt dit appetijtelijke tussendoortje. Het is allemaal te stompzinnig voor woorden, maar de weelderige decors, rondrennende grietjes en de vaak heerlijk seksistische dialoog maken van ‘Queen of Outer Space’ een onvervalste, campy guilty pleasure.

The Phantom from 10,000 Leagues *1/2

Regie: Dan Milner (1955)

Ik ben op zich dol op die jaren ’50 monsterfilms, maar sommigen zijn ook ultiem saai en deze is er zo een. Een wetenschapper rommelt wat met uranium in de zee waar een soort van Eftelingmonster uit groeit, wat uiteraard de boel op stelten zet. Gaap! Gewoon vermijden dit.

Invasion of the Star Creatures *

Regie: Bruno Ve Sota (1963)

Juist. Een soort 50’s sci-fi uit de jaren ’60. Maar dan de meest stompzinnige ooit gemaakt. Het begon al meteen afgrijslijk met een soort volslagen debiele slapstick routine tussen wat de twee hoofdrolspelers bleken te zijn. Ik hoopte dat het beter zou worden. Dat werd het niet. Het werd slechter. En slechter. En nog slechter. Dit is humor waarnaast zelfs de Scary Movie films er uitzien als intellectuele humor. Ik heb wel eens slechte komedies gezien, maar hier kan zelfs een kind van vijf niet om lachen. Als de monsters ten tonele verschijnen zijn we op klassiek Ed Wood terrein beland met special effects die niet eens meer de moeite nemen om er serieus uit te zien. Maar daar zit hem juist de kneep: dit moeten de makers ook hebben ingezien, niemand kan dit serieus nemen. Het is ofwel de slechtste film ooit gemaakt ofwel een of ander verschrikkelijk meesterwerk. Ik dacht dat ik redelijk wat gewend was op het gebied van onorthodoxe films, maar weinig films wisten zoveel ongeloof in mij aan te wakkeren: ik wist echt niet of ik nu lachen of huilen moest en kreeg bijkans kramp in mijn kaken omdat deze zo vaak openvielen van oprechte verbazing. Toen er Indianen gingen meehelpen de Groentemonsters te verslaan om daarmee de aarde te redden, gingen mijn hersens officieel in staking. En een film die dat voor elkaar krijgt moet wel een van de meest intrigerende films zijn die ik ooit gezien heb.

Monsters and Madmen ****

Monsters and Madmen: Four Thrilling Tales of Inner Torments and Outer Space!

De broers Alex en Richard Gordon waren twee filmfanaten die besloten om hun passie voor de Amerikaanse genrefilm om te zetten in iets constructiefs en gedurende jaren ’50 maakten zij als producent een hele reeks horror- en science fictionfilms, ondanks dat hun naam niet altijd op de credits verscheen. Vier van deze films zijn nu samengebracht in de Criterion boxset ‘Monsters and Madmen: Four Thrilling Tales of Inner Torments and Outer Space!’. Ik heb nog steeds geen idee waarom een maatschappij als Criterion zich aan dit soort films waagt, maar mij hoor je als liefhebber niet klagen!

The Haunted Strangler ***

Regie: Robert Day (1958)

Er is zo’n cliché in de horrorwereld dat je of fan bent van Bela Lugosi of van Boris Karloff. Dat is natuurlijk dikke onzin, ik mag graag naar beiden kijken, maar toch gaat mijn hart iets meer uit naar Boris Karloff, wat ik een wellicht beperkt maar toch echt goed en charismatisch acteur vind, iemand die een middelmatige film naar een hoger plan kan tillen met zijn aanwezigheid. Dit uiterst charmante filmpje is een goed voorbeeld daarvan. Het is een typisch geval van een redelijk lowbudget film die het lage budget prima weet te camoufleren en er iets zeer sfeervols van weet te maken. De film is daarbij duidelijk geënt op die geweldige films die producent Val Lewton in de jaren ’40 voor RKO maakte, waarbij psychologische spanning en sfeer een centrale rol spelen. Het is allemaal niets meesterlijks of vernieuwends, maar het is zeker wel een hoogst kijkbaar filmpje.

Corridors of Blood ***

Regie: Robert Day (1959)

Boris Karloff werkte na ‘The Haunted Strangler’ opnieuw samen met regisseur Robert Day voor het vergelijkbare ‘Corridors of Blood’ en wederom met uitstekend genietbare resultaten. De film heeft achteraf bekeken een leuke extra dimensie gekregen omdat in deze film de bejaarde horrorlegende Karloff gekoppeld wordt aan wat een nieuwe horrorlegende zou worden, Christopher Lee (ook al is zijn rol eigenlijk piepklein), waarmee de film dus een mooie overdracht van de horrorfakkel wordt, een overgang van de ene generatie op de andere.

First Man into Space ***

Regie: Robert Day (1959)

Er valt weinig over deze film te zeggen, behalve dan dat het gewoon een erg vermakelijke film is. Een wat overmoedige testpiloot besluit om zichzelf de ruimte in de katapulteren met alle gevolgen van dien. Het resultaat is een heerlijke combinatie van science fiction angst en een monsterflick. De speciale effecten zijn uiteraard niet heel bijzonder, maar als je dan leest dat de film met hoogst minimale middelen gemaakt is, wordt het ineens een prestatie van formaat. De hoofdrolspeler leek trouwens verdomd veel op een kruising tussen Tim Robbins en Sterling Hayden, maar dit terzijde.

The Atomic Submarine ***1/2

Regie: Spencer Gordon Bennet (1959)

De laatste uit de set is wederom absoluut geen tegenvaller, integendeel, het is vermoedelijk mijn favoriete van de vier. Het is ditmaal een film die zich onder water afspeelt en hoewel dit natuurlijk mijlenver verwijderd is van bijzondere technieken als in een film als ‘The Abyss’ weet de film zich met zijn bescheiden middelen prima te redden en benadrukt het vaak zelfs het lage budget wat in de context van deze film uitstekend werkt. Ik heb in deze hele box al een link gelegd met Val Lewton en hier wordt de cirkel nog eens leuk compleet gemaakt door de aanwezigheid van Lewton regular en karakteracteur Tom Conway (overigens de broer van George Sanders), terwijl de rest van de cast bestaat uit oude B-sterren aangevuld met wat jong bloed. De ‘electro-sonic music’ van Alexander Laszlo maakt het geheel af en is een van de absolute hoogtepunten van dit erg fijne filmpje.

In de ‘Monsters and Madmen: Four Thrilling Tales of Inner Torments and Outer Space!’ krijg je dus twee Val Lewton-achtige chillers met Boris Karloff en twee typische jaren ’50 sci-fi quickies. Geen van deze films kunnen beschouwd worden als essentiële films uit het genre, maar allen staan garant voor zo’n 80 minuten puur amusement. Criterion koos in deze box dus een keer voor kwantiteit boven kwaliteit zonder die kwaliteit echter helemaal te verwaarlozen, want alle vier de films weten zeer goed boven hun relatief lage budget uit te stijgen en het kijkplezier spat er van af. Nieuwkomers in beide genres zouden beter de ‘Val Lewton Horror Collection’ (met daarin de beste horrorfilm aller tijden, ‘Cat People’) of een 50’s sci-fi als ‘This Island Earth’ kunnen aanschaffen, maar de wat meer doorgewinterde liefhebbers kan ik deze box van harte aanraden.

Teenagers from Outer Space **1/2

Regie: Tom Graeff (1959)

Een typisch jaren ’50 sci-fi spektakel, maar dan wel van het drive-in low-budget soort. Een groepje buitenaardse figuren in de vorm van tieners (jaren ’50 tieners wel te verstaan, ze zijn er dus uit als 25 jaar en ouder) worden naar de aarde gestuurd om er flink op los te neuken om zodoende een broedplaats te creëeren voor hun monsterlijke insecten, maar eentje trekt er alvast in zijn eentje op uit om te proeven van de menselijke soort en wordt daarbij op de hielen gezeten door een van zijn soortgenoten die er genoegen uit peurt om alles en iedereen met zijn supersonische laserpistool tot skeletten te reduceren. Het is allemaal ontzettend routinewerk, maar ik vond het eigenlijk allemaal erg vermakelijk. Het verhaaltje kun je na vijf minuten al volledig uittekenen, de tieners uiten hun buitenaardsheid hoofdzakelijk door zo mechanisch mogelijk te spreken en het geheel wordt afgemaakt met een mooi romantisch plot, wat wil je nog meer? Daarnaast had het moment dat onze held in het huis van onze heldin kwam een heerlijk hoog burgerlijk jaren ’50 gehalte. You gotta love it!

This Island Earth ****1/2

Regie: Joseph Newman (1955)

Dit is een van de bekendste en naar verluid een van de beste uit die hele reeks retro sci-fi en als groot liefhebber van het genre wilde ik dit al tijden zien, ware het niet dat er geen DVD van was. Nu dus wel en hoera wat een feest! Twee wetenschappers trekken ten strijde tegen de voorvaderen van Geert Wilders, die niet alleen qua uiterlijk op hun kleinkind lijken, maar ook al diens xenofobische inslag delen. Het resultaat is een typisch heerlijk jaren ’50 sci-fi werk dat op alle fronten hoge punten scoort: de speciale effecten waren maar liefst twee jaar in de maak en zien er nog steeds niet uit, de stem van hoofdrolspeler Rex Reason lijkt ingesproken door Marco Bakker en het is zo verdomde leuk om te kijken dat ik er helemaal vrolijk van werd. Ik zou zelfs zo ver willen gaan om dit inderdaad een van de beste voorbeelden van het genre te noemen.

Invasion of the Body Snatchers ****1/2

Regie: Don Siegel (1955)

Ik kende alleen de remakes en had het origineel nog nooit gezien, dus hoogste tijd daarvoor dacht ik zo, zeker omdat ik nogal fan ben van jaren ’50 sci-fi. En het maakt zijn status als een van de grootste klassiekers uit het genre volledig waar. Het tempo is heerlijk vlot en de sfeer is heerlijk paranoïde, wat de heersende Koude Oorlog dreiging uit deze tijd prachtig weerspiegelt. Daarnaast is de regie van Don Siegel zeer effectief: hij gebruikt ontzettend veel long shots, waarmee hij de thema’s van afstandelijkheid en kilheid die als rode draad door de film lopen op prettige visuele wijze weet te verbeelden, omdat hij de karakters als hulpeloos zwemmende pionnen laat verdwalen in het schaakbord des levens. Een formidabele film.

Teenage Monster *

Regie: Jacques R. Marquette (1958)

Dat een drive-in film stompzinnig en slecht is weet je van tevoren. Het kan dan altijd nog leuk worden als het echt ontzettend slecht of creatief slecht wordt. ‘Teenage Monster’ is dat helaas niet, het is gewoon hoofdzakelijk saai. Het is een soort van horror/science fiction Western die nergens interessant is eigenlijk. Er zijn niet eens slechte special effects…

Tarantula ***

Regie: Jack Arnold (1955)

Die jaren ’50 sci-fi/monster films zijn vrijwel altijd vermakelijk en deze is geen uitzondering; Jack Arnold bewijst andermaal zichzelf prima thuis te voelen in het genre. Toch vond ik de film wat traag op gang komen, maar dit licht verteerbare filmpje verveelt feitelijk geen minuut.

Robot Monster *

Regie: Phil Tucker (1953)

Van sommige films heb je werkelijk geen idee waarom ze ooit gemaakt zijn en ‘Robot Monster’ is zo’n film. De bevolking op aarde is uitgeroeid door de Ro-Man, de Robot Monster uit de titel, die er uitziet als een man in een gorillapak met een duikhelm op. Voila, daar heb je het meest interessante deel van deze film: een man in een gorillapak met een duikhelm op. Het is zonder meer een film die Ed Wood’s ‘Plan 9 From Outer Space’ rivaliseert om de titel slechtste film aller tijden. Het grote verschil is dat ‘Plan 9’ erg leuk is om te naar kijken, iets wat ik van ‘Robot Monster’ niet kon zeggen. Er is een ding goed aan deze film: de muziek van Elmer Bernstein. Het zal wel...

Cat-Women of the Moon **

Regie: Arthur Hilton (1953)

Ik heb altijd een zwak voor dit soort lowbudget sci-fi films, ongeacht hoe onbenullig ze zijn en onbenullig is dit zeker. Een groepje astronauten landt op de maan waar ze een kolonie ontdekken van heuse katvrouwen (stijlvol gekleed in zwarte maillots) wier zuurstof langzaam opraakt en die dus op zoek zijn naar een ruimtevoertuig om naar de aarde te ontsnappen. Ook hebben ze nog nooit een man gezien in hun leven, wat tot verwikkelingen leidt als ze de mannen zien. Tot zover het verhaaltje, want de producent besloot na 5 opnamedagen dat het welletjes geweest was en pleurde de laatste 5 pagina’s van het scenario vrolijk de prullenmand in. Hoogtepunten waren twee reusachtige behaarde spinnen waarvan de makers niet eens poogden de touwtjes te verbergen, het moment dat de katvrouwen onze koene astronauten doodleuk verwelkomen met koffie en gebak en een soort van ballet van de katvrouwen op fluitmuziek. De muziek verdient sowieso een vermelding want het was een van de allereerste soundtracks van latere Oscarwinnnaar Elmer Bernstein.