If.… ****1/2

Regie: Lindsay Anderson (1968)

Van sommige films weet je bijna van tevoren dat ze je erg gaan bevallen en dit gevoel had ik van ‘If….’, een film waarvan ik al enkele jaren zat te wachten op een DVD release, dus die Criterion kwam als geroepen. De kwaliteiten van ‘If.…’ zijn kwaliteiten die ik altijd erg kan waarderen in film: lichtelijk experimenteel, intens, gewaagd, ambigu en persoonlijk. Malcolm McDowell doet hier alvast een voorproefje van zijn rol in ‘A Clockwork Orange’ en vormt daarmee het iconische gezicht van deze film. Lindsay Anderson varieert vrijelijk tussen kleur en zwart-wit, eerder om praktische dan esthetische redenen, maar het past precies bij de algehele rebelse sfeer van het project en de cameraman van Milos Forman giet het geheel in mooie vorm. Hier en daar duikt de geest van Jean-Luc Godard op, zonder dat de film al te experimenteel wordt, terwijl de merkwaardige soundtrack veel toevoegt aan de soms surrealistische sfeer. Een film die tegelijkertijd enorm sterk een product is van zijn tijd als dat het een enorm tijdloze film is, subliem!

Saturday Night and Sunday Morning ****

Regie: Karel Reisz (1960)

Deze film is een van de meest bekende voorbeelden van de Britse New Wave, ook wel British Kitchen Sink Cinema genoemd en het is typisch een film met een verzameling talent: acteur Albert Finney in een van zijn eerste rollen, producent Tony Richardson (The Loneliness of the Long Distance Runner, een film die net als deze geschreven is door schrijver Alan Sillitoe) zou zelf als regisseur een speerpunt van de Britse New Wave worden en Director of Photography Freddie Francis zou later nog DoP zijn voor bijvoorbeeld de Lynch films ‘The Elephant Man’ en ‘Dune’, evenals regisseur voor de Hammer Studio’s. De film zou mede de standaard bepalen voor de gehele beweging, dus dat betekent realistisch drama in een lagere klas milieu op een wijze die nog niet eerder gedaan was, met hier en daar een vleugje van de stilistische experimenten van de Nouvelle Vague. Albert Finney is werkelijk perfect gecast in zijn rol en hij deed me qua uitstraling en charisma wat denken aan de jonge Marlon Brando en hij vormt het kloppende hart van de film. Een rolprent als deze moet het niet hebben van indrukwekkende plotontwikkelingen want uiteraard is de film een verzameling nietszeggende gebeurtenissen, maar van een eerlijke portrettering van het dagelijkse leven en herkenbare situaties en daarin slaagt de film met vlag en wimpel. Ik had wellicht iets meer emotionele binding met de film gewild, maar het is zonder meer een memorabele film die gezien mag worden.

The Loneliness of the Long Distance Runner ****1/2

Regie: Tony Richardson (1962)

Dit is mijn eerste film van Tony Richardson, een van de speerpunten van de Britse New Wave, ook wel British Kitchen Sink Cinema genoemd, vanwege de nadruk op realisme en het drama van alledag en het is een verdomd mooie film. Uiteraard is er veel op locatie geschoten en kent de film een sterk sociaal-realistische inslag met hier ook een duidelijk politiek commentaar. Stilistisch is het een soort combinatie van Italiaans Neorealisme en de Franse Nouvelle Vague, een prettige combinatie. Het is typisch zo’n film die in de problemen kwam met de autoriteiten en censors vanwege zijn spottende portrettering van autoriteit (wat zijn hoogtepunt bereikt in Michael Redgrave’s hypocriete karakter, een heerlijke rol van Redgrave); het is een behoorlijk vurig pleidooi voor de eigen wil en tegen teveel overheidsbemoeienis. Tom Courtenay zet een sublieme eerste rol neer en geeft zijn prachtig uitgewerkte karakter een mooie nerveuze energie en innemendheid, een rol die emotionele binding volledig mogelijk maakt. ‘The Loneliness of the Long Distance Runner’ wordt terecht bestempeld als een klassieker van de Britse New Wave, want het is in alle opzichten een indrukwekkende film.

Darling ****1/2

Regie: John Schlesinger (1965)

Een meer dan puik Brits drama van John Schlesinger met Julie Christie, Dirk Bogarde en Laurence Harvey in de hoofdrollen. Het scenario is zeer fijn uitgewerkt met sterke karakterschetsen, wat ook nog eens sterk benadrukt wordt door de meer dan uitstekende acteerprestaties van voornamelijk Christie en Bogarde. Daarnaast brengt Schlesinger een prettige visuele flair naar de film met talloze fraaie stilistische elementen en ook nog eens enkele verwijzingen naar gays, wat gezien de geaardheid van de regisseur niet zo vreemd is natuurlijk. Het geheel ademt lekker de veranderende jaren ’60 uit en de Nouvelle Vague is overal voelbaar. De indrukwekkende feestscène is een duidelijke voorloper van de Warhol/Morrissey happening in ‘Midnight Cowboy’. Zeer aanbevolen.